پيشينه تاريخي (زبان، فرهنگ، و آداب و رسوم، قوميتها، آثارتاريخي)

كازرون يكي از شهرهاي قديمي ايران به شمار مي رود كه قدمت آن بر اساس نوشته هاي محققين به دوران ساسانيان بر ميگردد چنانچه حمداله مستوفي صاحب كتاب قرهه القلوب گويد:

بهرام گوران را (كازرون) شهري گردانيد و پسرش قباد آن عمارت افزود و شهري معظم شد. علامه دهخدا در لغت نامه خويش چنين مي نويسد: كازرون شهري است در فارس در سمت غربي شيراز گويند بناي آن را اول طهمورث نهاد و پس از آن خراب شد زبان مردم كازرون، زبان فارسي همراه با لهجه محلي بوده و تركي كه خاص عشاير قشقايي و عربي محلي كه خاص دو روستا در بخش جره و بالاده است.

مذهب مردم شهرستان شعبه اثني عشري مي باشد، مردمي شجاع و سخت كوش و ميهمان نواز و بافرهنگ و پايبند به اصول و ارزشهاي اسلامي هستند.

مردم شهرستان عمدتاً نوع دوست و اجتماعي هستند و با توجه به اينكه شهرستان از قوميتهاي مختلف شكل گرفته است آداب و معاشرت مخصوص بخود دارند در مراسم يكديگر شركت مي نمايند و در مجموع در معاشرتها دستورات اسلامي از جمله صله رحم رعايت مي كنند.

آثار تاريخي:

1. شهر باستاني بيشاپور

2. نقوش برجسته حجاري شده در دامنه كوه مجاور رودخانه تنگ چوگان مربوط به دوره ساسانيان

3. مقبره شيخ امين الدين عارف در كازرون

4. مقبره شيخ ابو اسحاق عارف در كازرون

5. مقبره علامه جلال الدين محمد دواني از فلاسفه بزرگ ايران واقع در روستاي دوان كازرون

6. آثار تاريخي چهار طاق كه اضلاع آن 14 متر مي باشد واقع در حد شرقي بالاده مشرف به رودخانه جره مي باشد و در تاريخ ديماه 1317 بنام آتشكده جره در فهرست آثار باستاني ايران به ثبت رسيده است.

7. كاروانسراي روستاي كمارج از توابع بخش خشت و كمارج

8. كاروانسراي شهر كنارتخته از توابع بخش خشت و كمارج كازرون

9. كاروانسراي در مسير جاده قديم كتل پيرزن در بخش كوهمره

10.نقش برجسته حجاري شده در دامنه كوه مجاري درياچه پريشان

11. نقش برجسته تنگ قنديل مربوط به دوره ساسانيان

12. غار و مجسمه بزرگ شاپور واقع در تنگ چوگان

موقعيت جغرافيايي و اقليمي

شهرستان كازرون واقع در غرب استان فارس به مساحت 4060 كيلومتر و در امتداد 51 درجه و 53 دقيقه از نصف النهار شرقي نسبت به رودخانه به رصدخانه گرينويچ و 29 درجه و 35 دقيقه عرض شمالي نسبت به خط استوا قرار گرفته و از مشرق و شمال شرق به شيراز، جنوب شرقي به شهرستان فيروزآباد، غرب و شمال غربي به نورآباد ممسني و جنوب و جنوب غربي به شهرستان برازجان منتهي مي شود شهرستان كازرون منطقه اي است كوهستاني، وجود ارتفاعات متعدد كه تقريباً همگي از سلسله جبال زاگرس از شمال غربي به سمت جنوب شرق امتداد يافته اند تأثير بسزايي در پراكندگي و شكل گيري جمعيتي دارد، تقريباً 60% از سطح شهرستان بوسيله ارتفاعات مختلف محصور شده است، استقرار اين منطقه در حدفاصل شهرستان شيراز و استان بوشهر موجب گرديده تا از گذشته دور محل عبور مسافر و تبادل كالاي ميان دو استان فارس و بوشهر باشد، از اين جهت از موقعيت حساس برخوردار است.

ميزان بارندگي: بر اساس آمار ايستگاه هواشناسي استان بارندگي در منطقه بيشتر مربوط به ماههاي آذر، دي و بهمن مي باشد، ميزان متوسط بارندگي سالانه برابر با 450 ميليمتر مي باشد.

آب و هوا: آب و هواي اين شهر در زمستان معتدل و تابستان گرم است طبق آمار حداكثر متوسط دماي ماكزيموم برابر 7/43 سانتيگراد در تيرماه و حداقل متوسط برابر 5 و 3 درجه سانتيگراد در دي ماه مي باشد.

وضعيت فرهنگي و اجتماعي

ويژگيهاي جمعيتي (بر اساس جديدترين آمار با ذكر سال آماربرداري سال 1375)

آمار تخميني جمعيت سال 83 شهرستان بر اساس اعلام سازمان مديريت و برنامه ريزي 295938 – درصد روستا 38/49%

بر اساس آمار سرشماري سال 1375 شهرستان كازرون داراي 254000 نفر جمعيت، 4 بخش (خشت و كمارج، كوهمره، جره و بالاده و مركزي) 11 دهستان (بليان، شاپور، امامزاده سيد حسين، دريس، كوهمره، دشت برم، برج سيد، كمارج، دادين، فامور و جره) و 4 شهر شامل ( كازرون، قائميه، خشت و كنارتخت) با درجات مختلف مي باشد، تعداد جمعيت موصوف 120153 نفر در نقاط شهري و126150 نفر در مناطق روستايي اين شهرستان ساكن مي باشند.

مردم اين شهرستان مردماني سخت كوش، پرتلاش، شجاع، غيرتمند، ميهمان نواز و آگاه به مسائل اجتماعي روز هستند، از لحاظ فرهنگي مردم كازرون مردمي با ذوق، متعهد و اهل تحصيلات در سطح وسيعي مي باشند، بطوريكه سالانه تعداد نسبتاً زيادي از دانش آموزان شهرستا وارد رشته هاي مختلف دانشگاهي مي شوند.

وضعيت شهرستان از نظر: تقسيمات کشوري

وضعيت شهرستان از نظر: آموزش و پرورش و آموزش عالي

- تعداد دانش آموزان: 71490

- تعداد مدارس و واحدهاي آموزشي: 669

- مراکز آموزش عالي موجود در شهرستان: 3

- تعداد دانشجويان دانشکده علوم پزشکي: -

- تعداد دانشجويان دانشگاه پيام نور: 1100

- تعداد دانشجويان دانشگاه آزاد اسلامي: 8000

- تعداد طلبه هاي حوزه علميه: 120

- تعداد کتابخانه هاي عمومي: 7

- امکانات تربيت بدني:

2 مورد زمين چمن فوتبال

7 باب سالن سرپوشيده

1 مورد استخر رو باز

وضعيت شهرستان از نظر: کشاورزي

- ميزان کل اراضي زير کشت: 121964 هكتار

- ميزان اراضي تحت اشغال باغات: 21637 هكتار

- ميزان اراضي زير کشت زراعي: 100327 هكتار

- ميزان کل محصولات زراعي و باغي: 462288 تن

- ميزان محصولات توليدي باغي : 194754 تن

- محصولات عمده باغي شامل: پرتقال، نارنگي، ليموترش، ليموترش، نارنج، خرما، انجير، گردو، بادام، انگور

- ميزان محصولات توليدي زراعي: 267534 تن

- محصولات عمده زراعي: گندم، جو، سيب زميني، برنج، پياز، ذرت

- تعداد چاههاي کشاورزي: 2896 حلقه

- تعداد چاههاي عميق: 438 حلقه

- تعداد چاههاي عميق برقدار: 272 حلقه

- تعداد چاههاي نيمه عميق دستي: 2458 حلقه

- تعداد قنوات: 39 رشته

- تعداد چشمه ها: 140 عدد

وضعيت شهرستان از نظر: صنعت

تعداد واحدهاي صنعتي فعال : 38 واحد

شامل: توليدي، خدماتي

تعداد شاغلين در صنعت: 2087 نفر

اسامي واحدهاي صنعتي فعال و غير فعال: 44 واحد

وضعيت شهرستان از نظر: خدمات زير بنايي

الف، راهها:

- طول راههاي آسفالته و فرعي : 565 كيلومتر

- طول راههاي در دست احداث: 65 كيلومتر

- طول راههاي روستايي: 285 كيلومتر

ب، گاز:

- تعداد کل انشعابات گاز: 19430 علمك

- تعداد علمکهاي منصوبه: 19430 علمك

- طول شبکه هاي گازرساني: 430 علمك

- تعداد روستاهاي برخوردار از گاز: 6 مورد

- تعداد شهرهاي برخوردار از گاز: 3 مورد

ج، ارتباطات:

- تعداد مراکز تلفن شهري: 2 مورد

- تعداد مراکز تلفن روستايي: 41 مورد

- تعداد شماره تلفنهاي ثابت منصوبه: 65000 مورد

- تعداد شماره تلفنهاي همراه فعال: 30000 مورد

د، آب و برق:

- تعداد مشترکين برق : 62000 مورد

- تعداد مشترکين آب آشاميدني: 44700 مورد

- تعداد مشترکين آب آشاميدني شهري: 27000 مورد

- تعداد مشترکين آب آشاميدني روستايي: 17700 مورد

- تعداد سدها موجود با ذکر نام: سدهاي انحرافي 2 مورد (سد گيخ، و سد چروم)

ه، امور بهداشتي و درماني:

- تعداد مراکز بهداشتي : 19 مورد

- تعداد خانه هاي بهداشت فعال: 95 مورد

- تعداد تختهاي بيمارستاني: 167 مورد

و. جاذبه هاي گردشگري و ميراث فرهنگي

- آثار تاريخي فرهنگي : 12 مورد،

- جاذبه هاي طبيعي و تفرج گاهها : جاذبه هاي گردشگري و ميراث فرهنگي مربوط به دوره ساسانيان، وجود باغات مركبات و رودخانه شاپور و درياچهء پريشان و رودخانه جره و مزارع گل نرگس و دشت هاي سرسبز و مراتع و جنگلهاي انبوه بلوط و ديگر گونه ها به طوريكه كازرون از قديم الايام مهندسين نام گرفته است.

آمار شهدا و جانبازان، آزادگان

1057 شهيد

1709 جانباز

106 آزاده